Kolizje drogowe

Najczęstszymi zdarzeniami, z jakimi mamy do czynienia są zderzenia pojazdów. I tutaj, gdy jesteśmy poszkodowani i chcemy dochodzić odszkodowania w myśl art. 6 k.c., musimy wykazać winę sprawcy. W interesie poszkodowanego jest zatem zgromadzenie i zabezpieczenie materiału dowodowego.

Szczególnie trzeba zadbać o:

• Zeznania świadków kolizji lub wypadku,

• Oświadczenie sprawcy wypadku,

• Notatkę policyjną z miejsca wypadku.

Dla postępowania dowodowego może mieć też znaczenie czy sprawca kolizji (wypadku) przyjął mandat i nie odwołał się od niego w ciągu 7 dni, a także przebieg postępowania przed sądem grodzkim w stosunku do sprawcy. Należy zaznaczyć, że w myśl art. 11 k.p.c. tylko prawomocny wyrok sądu skazujący sprawcę jest wiążący w postępowaniu cywilnym.

W przypadku umorzenia postępowania np. przez prokuraturę zakład ubezpieczeń może swobodnie oceniać dowody w sprawie. Stąd nasuwa się wniosek, że w interesie poszkodowanego jest zgromadzenie możliwie obszernego materiału dowodowego, by maksymalnie skrócić postępowanie wyjaśniające, wykazać winę sprawcy i uzyskać odszkodowanie od ubezpieczyciela.

Regres do sprawcy szkody.

Podstawę tego roszczenia stanowi przepis art. 828 k.c., oraz ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych. Z regresem występuje się do posiadacza pojazdu, który w chwili wypadku kierował pojazdem i do każdego innego kierowcy, który użytkując cudzy pojazd spowodował szkodę. Sytuacjami uzasadniającymi regres są:

• Wyrządzenie szkody umyślnie lub w stanie nietrzeźwości,

• Wejście w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa,

• Nieposiadanie wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem.

Należność regresowa może być ściągana nawet w drodze egzekucji komorniczej. Przepisy dotyczące realizacji uprawnień regresowych mają charakter represyjny, ale także prewencyjny.

Kolizje drogowe

W razie wypadku kierujący pojazdem mechanicznym powinien:

• Przedsięwziąć odpowiednie środki w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu w miejscu wypadku, starać się złagodzić skutki wypadku oraz zapewnić pomoc lekarską osobom poszkodowanym, jak również zabezpieczyć mienie osób poszkodowanych,

• Zapobiec w miarę możliwości zwiększeniu rozmiaru szkody,

• Udzielić osobom poszkodowanym niezbędnych informacji, koniecznych do identyfikacji ubezpieczyciela, łącznie z podaniem danych dotyczących zawartej umowy ubezpieczenia OC,

• W razie kolizji z innym pojazdem mechanicznym ustalić w miarę możliwości ubezpieczyciela w zakresie obowiązkowego OC drugiego uczestnika zdarzenia,

• Powiadomić policję o wypadku z ofiarami w ludziach, oraz o wypadku powstałym w okolicznościach nasuwających przypuszczenie, że popełniono przestępstwo.

W zakresie związanym ze zgłoszeniem roszczeń odszkodowawczych ubezpieczony sprawca i poszkodowany powinni:

• Powiadomić o zaistniałym zdarzeniu ubezpieczyciela, udzielając mu niezbędnych informacji i wyjaśnień,

• Przedstawić posiadane dowody, dotyczące wypadku i ułatwić ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności wypadku i rozmiaru szkody.

Niedopełnienie powyższych obowiązków z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa (a miało to wpływ na ustalenie zakresu odpowiedzialności, bądź też na zwiększenie rozmiarów szkody) skutkuje tym, że ubezpieczyciel może dochodzić od tych osób tej części wypłaconego odszkodowania, która nie byłaby świadczona w razie dopełnienia wszystkich obowiązków.

Czy koniecznie wzywać policję?

Generalnie wezwanie Policji zalecane jest w każdym przypadku. Jest ona najczęściej bezstronnym świadkiem uprawnionym do potwierdzenia miejsca, terminu, czasu, jak również zakresu szkód.

W niektórych krajach Unii Europejskiej przepisy są tak skonstruowane, że jeśli dojdzie do kolizji i żadna z osób nie poczuwa się do winy, wtedy istnieje obowiązek wezwania policji. Jest to rozsądne rozwiązanie pozwalające uniknąć wielu sporów na etapie likwidacji szkody, a także pewnych absurdów, jakie spotykamy w naszej codzienności.

Czynności wstępne w celu uzyskania odszkodowania.

Po wystąpieniu szkody osoba poszkodowana powinna niezwłocznie powiadomić o zdarzeniu i to najlepiej ubezpieczyciela sprawcy. Może to być dokonane w formie pisemnej na formularzu danego zakładu ubezpieczeń lub ustnie, z późniejszym pisemnym potwierdzeniem.

Na podstawie zgłoszenia ubezpieczyciel podejmuje wiele czynności, których celem jest ustalenie prawdy obiektywnej o zdarzeniu, a później podjęcie decyzji o odpowiedzialności. W procesie likwidacji szkody strony powinny być aktywne. Przepis art. 6 mówi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skutkiem prawnym dla poszkodowanego jest uzyskanie świadczenia lub odszkodowania. W interesie osoby zgłaszającej roszczenie jest więc przedstawienie dowodów, które stanowią uzasadnienie jej żądań.

Przy braku szkód osobowych może się zdarzyć, że nikt poza uczestnikami zdarzenia nie potwierdza faktu jego zaistnienia. W celu ułatwienia drogi do uzyskania odszkodowania dla zebrania omawianych wcześniej dowodów na naszej stronie dostępny jest formularz tzw. wspólnego oświadczenia o zdarzeniu drogowym.

Jak dochodzić swojego odszkodowania

Przede wszystkim pamiętać należy o prawie klienta do zapoznania się z wszelkimi dowodami, na podstawie których zakład ubezpieczeń zajął stanowisko w sprawie jego szkody i są to miedzy innymi protokoły oględzin, wszelkie wyceny, kosztorysy, opinie ekspertów itd.

• w przypadku gdy zakład ubezpieczeń oświadcza, iż w okolicznościach podanych przez uczestników zdarzenia nie mogło dojść do tego typu uszkodzeń pojazdu (pojazdów) powinniśmy zażądać przywołania niezależnego rzeczoznawcy z dziedziny techniki samochodowej i ruchu drogowego. Czynimy tak zarówno wtedy gdy zakład ubezpieczeń tego nie uczynił, lub gdy ekspertyza na którą się ubezpieczyciel się powołuje jest naszym zdaniem błędna. Możemy też zawsze sami zlecić wybranemu przez nas rzeczoznawcy wykonanie ekspertyzy mającej na celu ustalenie przebiegu wypadku i zakresu szkód powstałych w jego wyniku. Jeżeli mimo przywołania ekspertów spór nie został rozstrzygnięty – pozostaje poszkodowanemu wezwać na drogę sądową zakład ubezpieczeń;

• w sytuacji gdy zakład ubezpieczeń zaniża wysokość odszkodowania twierdząc, iż zakres uszkodzeń był mniejszy niż to zgłaszaliśmy, powinniśmy posiłkować się dokumentacją sporządzoną przez warsztat naprawczy, a jeśli nadal występują wątpliwości co do zakresu uszkodzeń pojazdu trzeba zażądać przywołania przez zakład ubezpieczeń eksperta (rzeczoznawcy) z dziedziny techniki samochodowej i ruchu drogowego. Jeśli zakład ubezpieczeń nie wyraża zgody na powołanie eksperta, możemy to zrobić sami i w przypadku potwierdzenia naszych racji do należnego odszkodowania doliczyć koszt usługi eksperta do należnego odszkodowania;

• w sytuacji gdy spór dotyczy: wyceny wartości rynkowej pojazdu bądź kosztów robocizny lub części zamiennych, albo innych ustaleń faktycznych i gdy po przedstawieniu nam zgromadzonych dowodów nadal nie zgadzamy się ze stanowiskiem zakładu ubezpieczeń, wówczas powinniśmy żądać przywołania rzeczoznawcy lub też samemu go powołać. Gdy działania te nie doprowadzą do satysfakcjonującego nas rozstrzygnięcia, a dysponujemy dokumentami dowodzącymi naszych racji – pozostaje droga sądowa,

• w sytuacji gdy zakład ubezpieczeń mimo przedłożonej przez nas faktury za usługę holowania wypłaca nam tylko część kwoty, twierdząc iż koszt usługi został zawyżony, powinniśmy zbadać jak na naszym terenie kształtują się ceny za tego rodzaju usługi. Jeżeli rzeczywiście „nasz holownik” zawyżył cenę usługi wówczas zakład ubezpieczeń miał prawo wypłacić kwotę, odpowiadającą średniej cenie tego typu usług.

Samochód zastępczy dla poszkodowanego

W przypadku gdy szkoda likwidowana jest z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów (…) zakład ubezpieczeń jest obowiązany – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 361 § 2 k.c. – do pokrycia normalnych następstw szkody . Jeżeli zatem poszkodowany wykaże, iż koszty które poniósł tytułem wynajmu pojazdu były konieczne, wówczas zakład ubezpieczeń jest obowiązany do ich wyrównania. Sprawa jest stosunkowo prosta gdy poszkodowany prowadzi działalność gospodarczą, której charakter wymaga posługiwania się pojazdem.

Podobnie jest gdy charakter naszej pracy wiąże się z koniecznością dyspozycyjności i możliwością ciągłego przemieszczenia się. Również gdy poszkodowany w związku ze stanem zdrowia musi dojeżdżać na leczenie lub rehabilitację i korzysta z taksówki lub samochodu zastępczego (wybór powinien być dyktowany kosztem usługi tj. należy działać na rzecz minimalizacji kosztów) przysługuje mu zwrot poniesionych na ten cel kosztów.

W praktyce wiele trudności sprawia poszkodowanym przekonanie zakładu ubezpieczeń o konieczności wynajmu samochodu zastępczego gdy zachodzą inne od wymienionych przesłanki np. brak samochodu dezorganizuje nam życie zawodowe czy rodzinne. Zdaniem Rzecznika Ubezpieczonych w przypadku gdy do normalnego funkcjonowania rodziny nie wystarczy przemieszczenie się jej członków powszechnie dostępnymi środkami komunikacji – wówczas mamy prawo domagać się pokrycia kosztów wynajmu samochodu. Pamiętajmy aby był to samochód mniej więcej tej klasy co nasz oraz by koszt wynajmu nie odbiegał od średniej ceny za tą usługę na danym terenie, nadto musi być on udokumentowany np. fakturą, umową użyczenia itd.

Uznanie szkody za całkowitą

Kwalifikowanie szkody jako całkowita następuje, gdy koszt naprawy przekracza 70% wartości rynkowej pojazdu – w ramach ubezpieczenia OC. Takie stanowisko zakładu ubezpieczeń uznać należy za prawnie nieuzasadnione. Co prawda w polskiej terminologii prawniczej nie istnieje jednoznaczna definicja „szkody całkowitej”, jednak według reguły wyrażonej w art.363 k.c. – w razie zaistnienia wypadku poszkodowany powinien uzyskać pełną rekompensatę poniesionej szkody. Natomiast przepis art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym oraz Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych stanowi, iż w obowiązkowych ubezpieczeniach mienia odszkodowanie wypłaca się w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie większej jednak od sumy ubezpieczenia ustalonej w umowie.

W tej sytuacji w pełni ma zastosowanie wykładnia zawarta w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 lutego 1992 r. (I ACr 30/92) „Szkoda częściowa ma miejsce wówczas gdy uszkodzony pojazd nadaje się do naprawy, a koszt naprawy nie przekracza wartości w dniu ustalenia przez zakład ubezpieczeń tego odszkodowania. Szkoda całkowita występuje wówczas, gdy pojazd uległ zniszczeniu w takim stopniu, że nie nadaje się do naprawy, albo gdy koszt naprawy przekraczałby wartość pojazdu w dniu likwidacji szkody”.

Tytułem wyjaśnienia należy dodać, iż w przypadku gdy likwidujemy szkodę korzystając z własnego (dobrowolnego) ubezpieczenia autocasco, sytuacja może przedstawiać się odmiennie. W ogólnych warunkach umowy tego ubezpieczenia zakład ubezpieczeń jednostronnie ustala jej treść, w tym między innymi zakres ochrony ubezpieczeniowej i sposób likwidacji szkody. Może zatem na użytek danej umowy ubezpieczenia wprowadzić dowolną definicję szkody całkowitej.